Vrije Ruimte

Keuzestress I: “Het beeld wat ik altijd voor ogen had, was opeens weg. Een tussenjaar liet me ontdekken wat ik écht wilde.”

Posted by Floortje Steigenga

Met meer dan 3000 verschillende opleidingen om uit te kiezen wordt het jongeren niet makkelijk gemaakt om een keuze te maken. Keuzestress komt heel veel voor onder jongeren. Hoe vind je een opleiding die écht bij jou past? En wat als je tijdens studie opeens twijfels krijgt? En dan komt er ook nog tijdsdruk bij kijken. In deze productie lees, hoor en zie alles over keuze stress. Zo delen Lisanne en Bobby hun verhaal over het kiezen van een opleiding, legt pedagoog Ingeborg Dijkstra uit waar keuzestress vandaan komt en waarom het maken van een keuze zo moeilijk is en is te zien hoe een studiekeuzecheck werkt.

Bobby Hoeks (23) verhuisde in 2014 van Goes naar Tilburg om op kamers te gaan en te beginnen aan zijn studentenleven. Hij weet hoe het is om keuzestress te hebben. Hij begon aan een opleiding Journalistiek maar kwam er na een jaar achter dat dit toch niet zijn toekomst ging worden. Hierna volgde hij een opleiding ICT waar hij zijn propedeuse haalde. Na lang nadenken kwam hij erachter dat ook ICT niet was waar hij de rest van zijn leven mee verder wilde. Een tussenjaar bood voor hem de oplossing.

Kun je uitleggen hoe het bij jou ging toen je voor het eerst moest kiezen voor een opleiding op de Havo?

“Ik weet nog dat ik in havo 3, ik was zestien, voor het eerst een les studiekeuzebegeleiding kreeg. Daar werd nog niet heel veel aandacht besteed aan opleidingen. Maar wel welke sector je interessant vond door testjes. Op basis van die lessen moesten we met een onderwerp komen waarvan wij dachten: dit is voor mij heel vet. Voor mijn gevoel was ik hier toen alleen  totaal nog niet mee bezig. Het was allemaal nog een ‘ver-weg-van-mijn-bed-show.’ Daar had ik wel moeite mee.”

Vond je dat je al te vroeg een keuze moest maken?

“Ja. Ik voelde nog geen druk op het kiezen. Maar in Havo 5 moet je natuurlijk wel echt een keuze maken. Er kwamen opeens mensen langs om over opleidingen te praten, we kregen opdrachten om te maken en boekjes van o.a. Fontys en Avans. Wij hadden allemaal zoiets van: ‘Het zal wel. Misschien vind ik dit wel leuk, maar moet ik dat dan de rest van mij leven gaan doen?’ Dat was de vraag die ik mij toen al vaak afvroeg.

Het was best wel een druk op mijn schouders. In havo 5 moet je je ook voor een bepaalde datum aanmelden. Ik was op dat moment ook nog niet heel zeker van mijn keuze. Waarom ik voor Fontys in Tilburg wilde kiezen. Iemand overtuigde mij destijds door te zeggen: ‘Je moet naar Journalistiek gaan, daar leer je het vak van presenteren!’ Dat was namelijk wat ik van kleins af aan al wilde worden: presentator.”

Toen heb je je aangemeld voor de opleiding Journalistiek. Wat gebeurde er daarna?

“Aanmelden ging heel soepeltjes. Ik moest een aantal dingen invullen en ben naar een meeloopdag geweest. Daar mocht ik zelf ook meteen voor de camera staan.

Waar ik later achter kwam is dat een opleiding zich altijd zo goed mogelijk probeert te verkopen aan een student. En dat kan een averechts beeld geven van hoe de opleiding werkelijk is. Ik had bijvoorbeeld nooit gedacht dat we bijna alleen maar met schrijven bezig zouden zijn het eerste jaar. Dat was namelijk niet bepaald mijn sterkste kant. Ik vond ook dat ze destijds niet goed hadden geïnformeerd over de toets vorm.”

Had je het idee dat er tijdens de studiekeuzecheck goed werd gekeken of de opleiding echt bij jou past?

“Ja. De docent waar ik mee sprak, praatte ook echt met mij mee en luisterde naar mij. Dat resulteerde eigenlijk altijd wel in een positieve uitkomst. Bij alle drie de opleidingen die ik gevolgd heb, kreeg ik een positief advies. Maar ik ben wel met twee opleidingen gestopt.

Ik vraag me weleens af hoe accuraat die studiekeuzechecks eigenlijk zijn en of ze wel bij iedereen passen.”

Hoe is het bij jou verder gegaan toen je stopte met journalistiek?

“Ik er wel eventjes doorheen. Ik wist eigenlijk niet meer wat ik moest doen. Ik vond het ook lastig omdat presenteren altijd al mijn droom was. Het was een bepaald beeld wat ik voor ogen had, en dat was opeens weg. Ik heb wel even tijd nodig gehad om na te denken wat ik verder wilde.

Ik was nét voor het einde van het eerste schooljaar gestopt met Journalistiek. Dat gaf mij drie maanden ruimte om na te denken over wat ik wilde. Ik kwam erachter dat ik heel mijn leven al best goed met computers was. Ik bedacht mij: Waarom is ICT niets voor mij? Ik ben  naar een open dag gegaan en daar was ik meteen verkocht. Ik heb me daarvoor meteen ingeschreven. Ook hier had ik een studiekeuzecheck. Voor mijn gevoel was deze een stuk uitgebreider. Toen ik hier begon voelde ik wel echt een drang om mijn propedeuse te halen. Je voelt die druk op je schouders van de overheid en je studieschuld. Je moét binnen een bepaalde tijd presteren, anders zijn de rapen gaar en moet je de volle pond terugbetalen. Dat principe vind ik heel slecht. Het beperkt je vrijheid in wat je écht wilt zijn en worden.

Ook mijn opleiding ICT heb ik niet afgerond. Ik heb hier wel mijn propedeuse gehaald, daar ben ik heel blij mee. Maar ik kwam erachter dat ik daar toch niet helemaal happy was. Je komt er pas écht achter of een studie bij jou past als je hem gaat volgen.

Nu wil ik mij heel graag focussen op marketing. Ik ben nu een tijdje fulltime aan het werk bij een grenswisselkantoor waar ik veel bezig ben met sales. Het lijkt me interessant om mij hier meer in te verdiepen en dit ook te gebruiken voor mijn eigen bedrijfje wat ik aan het opzetten ben.”

Wist je na ICT meteen wat voor opleiding je wel wilde doen?

“Nee. Toen wist ik het niet. Ik dacht: ik ga maar gewoon even werken, wat geld verdienen en wat voor mezelf doen. Dat beviel me wel goed. Maar toch knaagde er een gevoel aan me om weer te gaan studeren. Je moét gewoon een mbo of hbo diploma hebben om een fatsoenlijke baan te krijgen later. Zonder diploma kun je niet meer verder in deze maatschappij. Je hoort wel steeds vaker dat bedrijven meer naar ervaring en kennis kijken, maar voor het overgrote deel is een diploma toch echt een vereiste.”

Je hebt net als veel andere studenten een tussenjaar genomen om even ruimte te nemen om na te denken en een keuze te maken. Denk je dat dit een verstandige oplossing is voor veel studenten die twijfelen?

“Dat denk ik wel. Probeer op jouw tempo na te denken over wat jij wilt doen. Het is een van de belangrijkste beslissingen in je leven en daarom is het ook zo moeilijk om te bedenken waar je in wilt afstuderen. Neem de tijd om erover na te denken, maar niet te lang. Studeer wel binnen tien jaar af en dan kom je er uiteindelijk zelf wel achter wat je écht leuk vindt.”

Wat heeft jou in een tussenjaar het meest geholpen?

“Het even weg zijn van school en even je eigen ding kunnen doen. Zo heb je echt even de tijd om na te denken. Ik kan dat iedereen wel aanraden om te ontdekken wat je echt wilt.”

Heb je met veel mensen gepraat over je twijfels?

“Jazeker. Ik heb er met docenten en mijn slb’er over gepraat. Maar ook met mijn vriendin en vrienden.”

Hoe voelde jij je toen je er voor de tweede keer achter kwam dat een opleiding toch niet bij je paste?


“Ik voelde me bevrijd. Ik was blij dat ik klaar was omdat ik mij daar niet op mijn plek voelde. Aan de andere kant heb ik me ook wel een tijd somber gevoeld. Ik zat er wel al 2,5 jaar en had net mijn propedeuse gehaald. Dat voelde een beetje alsof ik aan dingen begon en ze niet afmaakte terwijl dat niet mijn intentie was. Ik wil me wel gelukkig voelen bij de opleiding die ik volg.”

Op welk moment ervaarde jij de meeste keuzestress?

“Dat was na ICT. Ik had al twee opleidingen gehad en voor mijn gevoel bleef er toen weinig over wat echt bij mij paste. Dat was voor mij wel een breekpunt. Ik voelde me toen niet oké en zat niet lekker in mijn vel. Ik zag leeftijdsgenoten en vrienden afstuderen. Ik vroeg me af waarom mij dat niet lukte. Ligt het aan mij? Of aan de opleiding? Ligt het aan de werkdruk? Of aan persoonlijke situaties?”

Maakte dat je ook onzeker?

“Het maakte me niet persoonlijk onzeker, maar wel over mijn toekomst qua werk. Ik moet wel zeggen dat er hele goede slb’ers waren die mij steunden, maar niet op zo’n manier dat ze me echt verder geholpen hebben.”

Op wat voor manier had je graag gewild dat je geholpen werd op dat moment?

“De proef op de som nemen. Zoals ze nu eigenlijk ook al doen met proef studeren maar dan langer. Zodat je na drie maanden bijvoorbeeld aan kunt geven of dit de opleiding is die bij jou past zonder dat je meteen ergens aan vast zit. Een soort ‘voorwaardelijke studie’.”

Je gaat nu bijna beginnen aan een nieuwe opleiding. Hoe kijk je er nu tegenaan?

“Ik voel me goed en energiek. Daarnaast voel ik mij ook meer gedisciplineerd als voorheen. Vroeger dacht ik vaak: dat huiswerk komt wel of ach, ik kom wel een uurtje later. Die instelling is er bij mij wel helemaal uit nu. Dat komt puur doordat ik gestructureerd aan het werk ben gegaan bij GWK. Dat geeft mij meer zelfvertrouwen en zet stok achter de deur dat ik deze opleiding écht wil, kan en moet halen.”

Heb je nog tips voor studenten met keuzestress?

“Ja! Doe het gewoon. Het maakt niet uit of je stress hebt. Probeer het gewoon. Je kunt geen fouten maken. Het is jouw leven. Als jij stopt met je opleiding dan is dat maar zo. Je kunt er altijd voor kiezen om een nieuwe opleiding te doen of je her inschrijven. En neem een (half)tussenjaar. Dat biedt echt nieuwe inzichten.”

Related Post

Leave A Comment